ChatGPT i podobne modele językowe wchodzą do gabinetów terapeutycznych – nie jako zamiennik terapeuty, ale jako narzędzie, które radykalnie skraca czas spędzany na pracy administracyjnej i tworzeniu materiałów. Dobrze zbudowany prompt dla terapeuty pozwala w kilka minut wygenerować konspekt sesji psychoedukacyjnej, szkic notatki SOAP, listę pytań pogłębiających czy propozycję ćwiczenia dla klienta. W tym artykule znajdziesz gotowe szablony promptów, wskazówki dotyczące bezpiecznego korzystania z AI w pracy klinicznej oraz informacje o tym, czego ChatGPT nie powinien robić w gabinecie.

Dlaczego terapeuci sięgają po prompty do ChatGPT?

Terapeuci i psycholodzy kliniczni należą do zawodów, w których dokumentacja pochłania nieproporcjonalnie dużo czasu. Badania prowadzone w USA i Niemczech wskazują, że specjaliści ds. zdrowia psychicznego przeznaczają nawet 30–40% czasu pracy na czynności administracyjne – notatki, sprawozdania, korespondencję z innymi specjalistami. AI nie zastąpi oceny klinicznej, ale może wziąć na siebie sporą część pracy redakcyjnej, zostawiając terapeucie energię na to, co naprawdę wymaga człowieka.

Równie ważne jest tworzenie materiałów psychoedukacyjnych: ulotek, ćwiczeń domowych, schematów poznawczych czy arkuszy refleksji. Przygotowanie takiego materiału od zera zajmuje godzinę; z dobrym promptem – pięć minut.

Bezpieczeństwo danych i RODO – zanim użyjesz prompta

To kwestia absolutnie priorytetowa. ChatGPT w wersji bezpłatnej i Plus domyślnie może wykorzystywać dane do trenowania modeli. Przed użyciem jakiegokolwiek narzędzia AI w pracy terapeutycznej:

  • Nie wpisuj danych osobowych klienta – imienia, daty urodzenia, diagnozy połączonej z identyfikatorem. Pracuj na anonimizowanych opisach przypadku.
  • Wyłącz historię czatów w ustawieniach ChatGPT (opcja „Improve the model for everyone" → off) lub korzystaj z API z podpisaną umową DPA (Data Processing Agreement) zgodną z RODO.
  • Rozważ narzędzia hostowane w UE lub posiadające certyfikację ISO 27001 – np. Microsoft Copilot w ramach Microsoft 365 z umową DPA dla sektora ochrony zdrowia.
  • Pamiętaj, że EU AI Act (w pełni stosowany od 2026 r.) klasyfikuje systemy AI wpierające diagnozę i terapię jako systemy wysokiego ryzyka – wymagają przejrzystości i nadzoru człowieka.

Zasada praktyczna: AI generuje szkic, terapeuta weryfikuje i podpisuje. Żaden output ChatGPT nie powinien trafiać do dokumentacji klienta bez przeglądu specjalisty.

Gotowe prompty dla terapeutów – szablony do skopiowania

1. Notatka po sesji (format SOAP)

Zastosowanie: szybkie zredagowanie notatki klinicznej na podstawie własnych, anonimizowanych bullet-pointów z sesji.

„Działaj jako asystent terapeuty poznawczo-behawioralnego. Na podstawie poniższych anonimizowanych notatek ze spotkania przygotuj notatkę w formacie SOAP (Subiektywne, Obiektywne, Ocena, Plan). Używaj języka klinicznego, ale zrozumiałego dla współpracującego psychiatry. Nie dodawaj informacji spoza notatek. Notatki: [WKLEJ SWOJE ANONIMIZOWANE BULLET-POINTY]."

Wskazówka: zamień imię klienta na „Klient/ka" lub kod literowo-cyfrowy. Po wygenerowaniu notatki przejrzyj ją i uzupełnij o własne obserwacje kliniczne.

2. Konspekt sesji psychoedukacyjnej

Zastosowanie: przygotowanie struktury sesji poświęconej konkretnemu tematowi (np. regulacja emocji, psychoedukacja dot. depresji, zarządzanie stresem).

„Jesteś terapeutą prowadzącym sesję psychoedukacyjną dla dorosłego klienta z łagodnym epizodem depresyjnym (bez danych osobowych). Przygotuj konspekt 50-minutowej sesji na temat: [TEMAT, np. 'cykl myśl–emocja–zachowanie' w CBT]. Konspekt powinien zawierać: cel sesji, 3–4 bloki tematyczne z szacowanym czasem, proponowane pytania aktywizujące klienta oraz jedno ćwiczenie do wykonania w trakcie spotkania. Język: polski, prosty, bez żargonu."

3. Ćwiczenie domowe (praca własna klienta)

Zastosowanie: tworzenie spersonalizowanych (anonimowo) zadań między sesjami.

„Przygotuj arkusz ćwiczenia domowego dla klienta pracującego nad identyfikacją automatycznych myśli negatywnych (podejście CBT). Arkusz powinien zawierać: krótką instrukcję (max 5 zdań), tabelę z kolumnami: Sytuacja / Automatyczna myśl / Emocja (0–10) / Alternatywna myśl / Efekt, oraz jedno zdanie motywujące na końcu. Objętość: 1 strona A4. Język: polski, ciepły, nieoceniający."

4. Lista pytań pogłębiających na sesji

Zastosowanie: przygotowanie do sesji, gdy terapeuta chce ustrukturyzować eksplorację konkretnego obszaru.

„Jestem terapeutą systemowym. Mój klient zmaga się z konfliktem lojalności wobec rodziny pochodzenia i partnera/ki. Zaproponuj 10 pytań pogłębiających (technika pytań cyrkularnych), które mogę zadać w trakcie sesji. Pytania powinny być otwarte, nieoceniające i nastawione na eksplorację relacji, nie szukanie winnych. Język: polski."

5. Podsumowanie dla klienta po cyklu terapii

Zastosowanie: przygotowanie pisemnego podsumowania postępów na zakończenie kontraktu terapeutycznego (po wcześniejszej anonimizacji danych).

„Na podstawie poniższych anonimizowanych punktów dotyczących przebiegu terapii napisz ciepłe, motywujące podsumowanie postępów dla klienta. Struktura: co było tematem pracy, jakie umiejętności klient/ka rozwinął/ęła, co warto kontynuować samodzielnie. Ton: wspierający, partnerski, bez infantylizowania. Długość: ok. 250 słów. Notatki: [WKLEJ ANONIMIZOWANE DANE]."

Jak pisać własne prompty – zasady dla terapeutów

Powyższe szablony możesz modyfikować. Kilka reguł, które sprawiają, że prompty działają lepiej:

  • Określ rolę AI – „działaj jako asystent terapeuty CBT" daje lepsze wyniki niż ogólne polecenie.
  • Podaj kontekst modalności – CBT, psychodynamika, terapia systemowa, ACT – model dostosuje terminologię.
  • Wskaż odbiorcę outputu – czy to notatka dla ciebie, materiał dla klienta, czy pismo do psychiatry? To zmienia ton i poziom specjalistyczności.
  • Ogranicz zakres – „max 1 strona A4", „5 pytań", „3 bloki tematyczne" – konkretne liczby redukują rozbudowane, ogólnikowe odpowiedzi.
  • Dodaj klauzulę bezpieczeństwa – „nie dodawaj informacji spoza podanych notatek" zapobiega halucynacjom klinicznym.

Czego AI nie może robić w gabinecie terapeutycznym?

ChatGPT nie diagnozuje. Żaden model językowy nie zastępuje wywiadu klinicznego, obserwacji behawioralnej ani oceny ryzyka samobójstwa. Jeśli klient jest w kryzysie, narzędzia AI schodzą na dalszy plan – priorytetem jest protokół bezpieczeństwa i kontakt ze specjalistą psychiatrycznym lub służbami kryzysowymi.

Nie należy też używać ChatGPT do generowania treści, które klient mógłby pomylić z opinią specjalisty – np. „poproś AI o diagnozę na podstawie opisanego zachowania". To nie tylko błąd metodologiczny, ale w świetle EU AI Act – potencjalnie działanie niezgodne z regulacjami dotyczącymi systemów wysokiego ryzyka.

Gdzie rozwinąć kompetencje AI w pracy z człowiekiem?

Prompty to dobry start, ale pełne, odpowiedzialne wdrożenie AI do praktyki terapeutycznej wymaga szerszego kontekstu: zrozumienia ograniczeń modeli, zasad anonimizacji danych, etyki AI w ochronie zdrowia psychicznego oraz praktyki z narzędziami. Jeśli chcesz usystematyzować tę wiedzę, sprawdź kursy AI dla psychologii i pracy z człowiekiem – znajdziesz tam projekty oceniane przez AI i materiały dostosowane do realiów polskiego rynku oraz wymogów RODO.

Praca z AI w gabinecie to nie trend – to realna zmiana w organizacji pracy, która przy odpowiedzialnym podejściu może dać terapeutom więcej czasu na to, co najważniejsze: obecność z klientem.